بیماری سلیاک در دوران بارداری

بیماری سلیاک در دوران بارداری : دوره بارداری دوره بسیار خطرناکی است در این زمان خانم ها اسیب پذیر تر هستند و باید بیشتر مراقبت کنند زیرا هم سلامتی مادر و هم سلامتی جنین در میان است بیماری سلیاک هم از جمله بیماری هایی است که مادر می تواند دچار ان شود که مادر می تواند اقدامات پیشگیرانه‌ای به منظور بهبود سلامت خود و جنین انجام دهند. زنانی که درچار این بیماری می شوند از عوارض بارداری و مشکلات ناشی از آن دو تا چهار برابر زنان دیگر رنج می‌برند.

بیماری سلیاک در بارداری

بیماری سلیاک مربوط به روده کوچک است و موجب پاسخ ایمنی و اسیب به روده می شود در این بیماری سیستم ایمنی مواد مغذی را برای سلول‌های بدن مضر تلقی کرده و آنتی‌بادی‌ها را علیه آنها تولید می‌کند در این صورت بدن مادر به اندازه کافی ویتامین‌ها و مواد معدنی را جذب نمی کند در نتیجه جنین نیز این مواد را به اندازه کافی دریافت نمی کند این انتی بادی هایی که در اثر بیماری سلیاک تولید می شود به مادر اسیب می زند حتی می تواند جفت را هم تحت تاثیر قرار دهد که مادر می تواند با تغییر رژیم غذایی بیماری را بهبود ببخشد به صورتی که از غذاهایی که دارای گلوتن هستند استفاده نکند.

بیشتر بخوانید : بیماری های گوارشی

علائم این بیماری در خانم های باردار نیز مانند سایر افراد شامل درد شکم، تورم و نفخ، اسهال،کاهش وزن و حتی خستگی است. برخی علايم دیگر که تقریبا مختص افراد بیمار باردار است شامل تحریک‌پذیری، درد مفاصل و بثورات پوستی است. در زنان باردار این بیماری را می توان با انجام ازمایش خون و بررسی آنتی‌بادی ضد گلوتن یا آندوسکوپی تشخیص داد.

با توجه به این که در این بیماری بدن بسیاری از مواد مغذی را دریافت نمی کند درنهایت دچار کمبود برخی از مواد ضروری مانند روی، سلنیوم و اسید فولیک شود که ترکیبات مهم در بارداری هستند می شوند که با توجه به آزمایشات انجام شده مکمل‌های کلسیم، آهن و ویتامین B12 مصرف می شود.بهترین راه به دست اوردن این مواد ضروری تغییر رژیم غذایی است که با توجه به وجود برخی محدودیت ها در دوران بارداری مصرف مکمل ها توصیه می شود که البته باید در میزان مصرف ان ها با پزشک مشورت کنند. در حالت عادی به زنان باردار مصرف مکمل ها توصیه می شود همچنین رژیم‌های غذایی بدون گلوتن معمولاً دارای سطح کمتری از کلسیم، آهن، فیبر، اسید فولیک، روی، ویتامین دی و منیزیم است.

رژیم غذایی و مکمل های ضروری در دوران بارداری عبارت اند از:

⦁ آهن :

یکی از ضروری ترین ماده لازم برای بدن است که در اسفناج، سیب زمینی شیرین، نخود فرنگی، کلم بروکلی، سبزیجات برگ سبز تیره، گوشت گاو و گوشت بره یافت می شود (گوشت ۲ تا ۳ برابر آهن بیشتری نسبت به میوه‌ها و سبزیجات دارد.) از طرفی دیگر کم خونی فقر آهن شایع‌ترین نشانه‌ی بیماری سلیاک است. زنان باردار می‌توانند با کمک پزشک خود میزان آهن لازم برای این دوران را تعیین و برآورد نمایند. آهن پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، مرغ و بوقلمون نسبت به منابع گیاهی بهتر جذب می‌شود. ترکیب نمودن و مصرف غذاهای غنی از آهن با منبع خوبی از ویتامین C جذب آن را افزایش می‌دهد.

⦁ فولات :

یک ویتامین است که برای هر زن باردار یا کسی که می خواهد اقدام به بارداری کند ضروری است غذا هایی مانند لوبیا، عدس، اسفناج، مارچوبه، بادام زمینی، مرکبات، آووکادو، کلم بروکلی و سبریجات برگ سبز تیره سطح فراوانی فولات دارند. وزارت بهداشت توصیه می‌کند که تمام زنان مصرف مکمل اسید فولیک را ۴۰۰ میکروگرم در روز به مدت سه ماه قبل از بارداری و سه ماه اول بارداری برای محافظت جنین در برابر نقص‌های لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا مصرف کنند. زیرا اسیدفولیک جنین را از نقایصی محافظت می‌کند.با توجه به ازمایشات انجام شده شواهدی وجود ندارد که نشان دهد افراد مبتلا به بیماری سلیاک بیشتر در معرض خطر این نقایص هستند. بنابراین توصیه‌های مصرف اسید فولیک در زنان مبتلا به بیماری سلیاک مشابه سایر افراد است. اگر میزان اسید فولیک بدن مادر قبل از باردای کم باشد، ممکن است نیاز به دوز بالاتری از اسید فولیک داشته باشد. مکمل اسید فولیک ممکن است علایم کمبود ویتامین B12 را پنهان کند، که در افراد مبتلا به بیماری سلیاک شایع‌تر‌ است. به همین دلیل به زنان باردار توصیه می شود که زنان باردار در کنترا باشند و مداوم به پزشک مراجعه کنند تا در صورت نیاز اقدام به درمان کنند.

⦁ اسیدهای چرب امگا ۳ :

در مواد غذایی از جمله ماهی قزل آلا، ماهی تن و ماهی ساردین وجود دارد .توجه کنید که ماهی مصرفی باید دارای جیوه نباشد یا در صورت وجود جیوه مقدار ان خیلی کم باشد.

⦁ روی و مس :

روی و مس دو ماده معدنی ضروری برای باروری زنان و مردان است. غذاهایی دارای روی فراوان شامل صدف، گوشت گاو، لوبیا، ماست، و آجیل است.

⦁ کلسیم، ویتامین D و منیزیم :

کلسیم، ویتامین D و منیزیم برای استحکام استخوان‌ها مورد نیاز است. عدم تحمل لاکتوز و بیماری سلیاک در اغلب موارد هم زمان با هم بوده و نیاز به یافتن منابع غیر کربنات کلسیم مانند نوشیدنی‌های تقویت شده با کلسیم، ماهی‌های کنسرو شده و سبزیجات برگ‌دار را افزایش می‌دهد.

در زنانی که بیماری سلیاک دارند و کاملا درمان نشده است احتمال دارد مشکلات تولید مثلی در ان ها رخ دهند و زنانی که بیماری ان ها تشخیص داده نشده یا هنوز درمان نشده است ممکن است دچار سقط جنین، ناباروری، عقب ماندگی رشد داخل رحمی و نوزادان با وزن کم هنگام تولد شوند. . همچنین اگر یک رژیم غذایی بدون گلوتن دنبال نشود، می‌تواند سبب افزایش خطر ابتلا به زایمان زودرس و افزایش احتمال سزارین شود. با این حال خطر ابتلا به عوارض بارداری زمانی که بیماری سلیاک با یک رژیم غذایی بدون گلوتن کنترل می‌شود، به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد.

کم خونی شدید عارضه‌ای است که بیشترین شیوع را دارد و ۴۱ درصد از زنان مبتلا به سلیاک را تحت تأثیر قرار می دهد، در حالی که فقط به میزان ۲ درصد در افراد شاهد دیده می‌شود. تهدید به سقط در زنان مبتلا ۳۹ درصد و در زنان شاهد ۹ درصد بوده و جدا شدن زودرس جفت که سبب مرگ جنین در بسیاری از مواردی خواهد شد در بیش از ۱۸ درصد از زنان مبتلا به بیماری سلیاک رخ می‌دهد و شیوع آن در افراد شاهد یک درصد است. فشار خون حاملگی نیز در ۱۰ درصد از زنان مبتلا به بیماری سلیاک دیده شده است. محدودیت رشد داخل رحمی، وضعیتی که کودک نابالغ نمی‌تواند به میزان مناسب رشد کند، در بیش از ۶ درصد زنان سلیاک رخ داده است، اما در هیچ یک از زنان شاهد دیده نشده است. به نظر می‌رسد، میزان شیوع نوزادان مبتلا به کمبود وزن در زنان مبتلا به بیماری سلیاک نسبت به سایر زنان تقریباً شش برابر بیشتر است.

اگر زنانی که دارای سلیاک هستند قبل از بارداری متوجه ان شوند و به درمان ان اقدام کنند مشکلاتی را در دوران بارداری ایجاد نمی کند زیرا یک مطالعه نشان داده است که ۸۵ درصد از زنان مبتلا به بیماری سلیاک که پیش از بارداری تشخیص داده شده و تحت کنترل با رژیم غذایی خاص خود بودند، بیشتر از زنان فاقد بیماری در معرض مشکلات نیستند.

براساس تحقیقاتی که انجام شده است در میزان بارداری در افرادی که دچار سلیاک هستند و افرادی که سالم هستند یکسان است اما دو سال قبل از تشخیص بیماری، یعنی زمانی که بیماری سلیاک به احتمال زیاد فعال اما بدون درمان بوده است، باروری در گروه بیماری سلیاک شدیداً کاهش یافته است.اما لازم به ذکر است که پدرانی که دچار این بیماری هستند کیفیت اسپرم ان ها کم بوده و احتمال ناباروری وجود دارد.

مطالات زیادی درباره این بیماری انجام شده است یکی از ان ها بر روی ۹۷۰ زن انجام دادند، ۳۲۹ نفر مبتلا به بیماری سلیاک تأیید شده با بیوپسی بودند، نتایج نشان داد که زنان مبتلا به سلیاک بیشترین میزان سقط خود به خود را نسبت به افراد شاهد دارند. زنان مبتلا به بیماری سلیاک نیز میزان بالای زایمان زودرس را در مقایسه با افراد شاهد نشان دادند. طبق مطالعه جامع ایتالیایی در زمینه اختلالات روانی باروری در زنان مبتلا به سلیاک، عوارض بارداری در آنان بسیار زیاد است.

در حدود ۶۵ درصد از زنان باردار مبتلا به سلیاک در مقایسه با ۳۱ درصد از زنان بدون سلیاک که به عنوان کنترل برای مطالعه مورد استفاده قرار گرفتند، حداقل یک اختلال حاملگی گزارش شده است. با این وجود، همه تحقیقات پزشکی میزان بالای این عوارض بارداری را در زنان مبتلا به سلیاک تشخیص یا درمان داده نشده نشان می‌دهد و مطالعات متعدد ارتباط کمی بین بیماری سلیاک و مشکلات حاملگی پیدا کرده است. از طرفی بیشتر عوارض بارداری مرتبط با بیماری سلیاک در زنان تشخیص داده می‌شود.

بیماری سلیاک یک بیماری اختلال ژنتیکی است به همین دلیل اگر مادر و پدر دچار این بیماری باشند به احتمال زیاد نوزاد نیز دچار بیماری می شود. ازم به ذکر است که همه کسانی که والدین ان ها دچار سلیاک است دچار بیماری نمی شوند و ممکن است فقط ژن ان را با خود حمل کنند و توسط ان ها این بیماری تکثیر نمی یابد.

همچنین بهتر است بدانید شیر مادر هیچ گونه نقشی در این بیماری ندارد و کودک باید از ان استفاده کند زیرا بسیار مفید است و مزایای زیادی برای نوزاد دارد.

رژیم غذایی خاصی برای خانم های بارداری که دچار بیماری سلیاک شده اند وجود ندارد ولی آن ها باید از غذاهایی استفاده کنند که سالم باشد و اصلا از موادی که دارای گلوتن هستند استفاده نکنند اما حتما مواد ضروری که برای جنین ضروری هستند را در رژیم غذایی خود قرار دهند اما اگر نگران بیماری و رژیم غذایی و جنین هستند بهتر است با پزشک متخصص مشورت کنند.